Willem-Alexander maakte furore in Suriname, maar: et alors? - HP/DeTijd

De Surinamers zijn veranderd en dat is wat het staatsbezoek van koning Willem-Alexander mede tot een succes heeft gemaakt. Die conclusie kan getrokken worden na drie dagen waarin hij in en rondom Paramaribo te vinden was. Vooraf was gevreesd voor doemscenario’s, maar die bleven uit. De grote vraag is nu echter: et alors?

Vriend en vijand zijn het erover eens: het staatsbezoek van de koning aan Suriname heeft goed uitgepakt. Niet alleen was er veel enthousiasme van de mensen in het voormalige wingewest zelf – overal waar Willem-Alexander en Máxima kwamen was de belangstelling groot – maar ook van de deelnemende Nederlanders. Iedereen wilde dat het zou slagen en dat deed het ook. De toer van de koning langs plekken in Paramaribo en omgeving symboliseerde de beëindiging van de jarenlange spanningen twee oude familieleden: Nederland en Suriname.

Op de eerste dag stond een bezoek aan de Nationale Assemblee (DNA) op het programma, waar verschillende toespraken waren. DNA-lid Bronto Somohardjo stal de show met een rede die inmiddels viraal is gegaan in Nederland. Zijn boodschap aan de koning: ‘De generatie [Surinamers, KR] waar uw moeder destijds mee te maken had, is niet de generatie die vandaag tegenover u staat. Wij zijn anders. Wij durven meer, wij kennen onze waarden en zullen ons door niemand het kaas van het brood laten eten.’ De huidige Surinamers lopen niet achter u, maar naast u, zei Somohardjo – zoon van politicus Paul Somohardjo, bekend van het vecht- en schietincident in 1984 in de tv-studio van Karel van de Graaf. Hij gaf aan dat het gaat om twee landen ‘die elkaar opnieuw leren kennen, die opnieuw met elkaar leren praten. Niet met gebogen hoofd, niet met gebalde vuisten, maar met respect met elkaar.’ Terecht noemde Somohardjo junior Suriname een land ‘dat zijn geschiedenis zelf zal schrijven’.

Die bewuste houding kenmerkt het Suriname van vandaag: een land dat nog lang niet uit de armoede is, maar dat wel op weg is om er zelf iets beters van te maken. Optimisme en positieve energie waren dan ook alom aanwezig tijdens het staatsbezoek. De koning zelf genoot, maar liet ook zien een mensenmens te zijn die goed met Surinamers kan omgaan. Hij voelde de informele omgangsvormen aan en beantwoordde de open houding van de mensen met openheid in plaats van afstandelijkheid. De chaos was genoeg, maar het was vooral een happy chaos.

Vooraf was gevreesd voor een mogelijke mislukking. Hoewel president Chan Santokhi al in 2021 een uitnodiging aan Nederland had gedaan voor een staatsbezoek, duurde het namelijk tot diep in 2025 voordat de organisatie ervan echt op gang kwam. Normaal gesproken kost het organiseren van zo’n bezoek zeker een jaar tot 1,5 jaar, maar dit keer moest alles er in acht weken met stoom en kokend water doorheen. Zou het logistiek gezien wel goed gaan en zou de koning niet op een bananenschil kunnen stappen? Er zou een rel kunnen komen rond het thema slavernij, de koning zou de in Nederland veroordeelde Ronnie Brunswijk de hand moeten schudden en de grote hitte zou ervoor zorgen dat iedereen stuk zou gaan.

Deze en andere doemscenario’s bleven uit. Wat gebeurde er dan wel? Voor alle deelnemers was het staatsbezoek vol, rijk en vermoeiend tegelijk met erg veel indrukken. Maar uiteindelijk mocht het resultaat er zijn: beide landen hebben een nieuwe start gemaakt, halen hun banden verder aan en gaan voor verregaande samenwerking op allerlei gebieden – zaken, kennisdelen, onderwijs en infrastructuur, om er maar een paar te noemen.

Ook deed de koning namens zichzelf en zijn voorouders mee aan een winti-ceremonie om het spook van het slavernijverleden weg te jagen, waarbij een touw werd doorgehakt en aan de rivier werd meegegeven. Vergeving en heling stonden daarin symbolisch centraal. Voor hem was het zichtbaar een emotioneel moment. Ook ging hij met stamoudsten in gesprek. De door hen gewenste herstelbetalingen komen er niet, aldus de aanwezige minister David van Weel (VVD) van Buitenlandse Zaken. Er is al een herstelfonds met 66 miljoen euro voor projecten in Suriname die te maken hebben met het slavernijverleden.

Alle hokjes zijn afgevinkt. Zoals François Mitterrand vaak zei na een grote stap: et alors? Dat is de grote vraag na dit succesvolle staatsbezoek. Aan het einde van de rit vroeg ik aan de koning wat hij en het koningshuis in de toekomst kunnen betekenen voor de band tussen Nederland en Suriname. Willem-Alexander benadrukte weer dat het gaat om een relatie tussen twee gelijkwaardige landen die veel met elkaar delen. Onze familie kan daarin een rol spelen, zolang Suriname dat ook wil, zei de monarch.

De koning kan in Suriname terugkomen voor werkbezoeken en hij is zich daarvan bewust. Volgens hem hebben zijn werkbezoeken aan Duitsland, Frankrijk en de VS vooral een economisch karakter. Als er vanuit die hoek behoefte aan is, dan zou dat in Suriname zeker ook kunnen, aldus de koning. Hij kreeg bijval van echtgenote Máxima, die benadrukte dat de relatie met president Jennifer Simons en haar partner ook goed is, wat volgens haar helpt in de verhouding tussen beide landen. Zelf zei ze ervoor open te staan om Suriname voor de VN te bezoeken. Door de vondst van olie en gas voor de kust kan het land in de komende jaren grote economische sprongen maken. In die zin liggen er voor Nederland kansen. Niet perse in de olie- en gassector, want die bouwen we steeds meer af, maar eerder in de zin van wat eromheen gebeurt. Zo tekende oud-VVD-minister Melanie Maas Geesteranus maandag namens Invest International een intentieverklaring voor een financiële impuls om de Surinamerivier verder uit te baggeren. Uiteraard gaat Koninklijke Boskalis dat doen. En zoals gezegd zijn er nog genoeg andere sectoren waarin Nederlanders nodig kunnen zijn.

In de toekomst volgen er hopelijk meer Nederlandse investeringen en projecten in Suriname, een land waarmee we een bijzondere band hebben die we moeten koesteren.