Jetten grootste winnaar Oranje logeerpartij Witte Huis - HP/DeTijd
- Kemal Rijken
- 4 dagen geleden
- 4 minuten om te lezen
Bijgewerkt op: 9 uur geleden
Vijfendertig Nederlandse journalisten – onder wie Kemal Rijken namens HP/De Tijd – reisden af naar Washington voor een fotomoment van twee echtparen op de South Lawn, maar het was een man zonder partner die maandagavond met de aandacht aan de haal ging: premier Rob Jetten, die van een koninklijk werkbezoek ongemerkt zijn eigen internationale debuut wist te maken.
Een handdruk, bedankje, wat small talk – ‘Mooie tulpen daar’ – en een fotomoment van twee echtparen, vlak voor het Witte Huis. Speciaal voor deze kortstondige gebeurtenis waren zo’n 35 Nederlandse journalisten maandag naar Washington DC gekomen. Zou Trump zich weer onbehouwen gedragen? Wat nou als de koning zo in de problemen komt? En gaat Máxima weer een kek mondgebaar maken? In de weken vooraf leek het in onze media over weinig anders te gaan, een hype die maandag tot een apotheose moest komen. Of toch niet?
Toegegeven, namens HP/De Tijd was ik ook aanwezig om ‘erbij’ te zijn. Een buitenkans, nou en of, maar ook een beetje ongemak. Zeker als ik het vergelijk met een half jaar eerder. In Münster was ik toen met collega Chris Aalberts aanwezig voor de Duitslandpodcast bij het bezoek van de koning aan de Duitse president. Met onder meer een uitgebreide persverklaring werd de vriendschap met onze belangrijkste handelspartner gevierd. Het aantal Nederlandse journalisten? Slechts vijf, wat de Amerika-obsessie van onze media verklaart.
Terug naar DC, waar de gekte die in de weken vooraf werd opgebouwd op de South Lawn van het Witte Huis op maandagavond als een ballon leek leeg te lopen. Er ontstond geen incident, Trump zei niets vreemds en gedroeg zich zeker ook niet boertig. Maar toen, aan het einde van het fotomoment, was hij daar ineens: Rob Jetten, de kersverse premier van Nederland. Zonder partner, maar met glimlach en handdruk. Trump leek er tevreden mee en met zijn vijven liepen ze naar binnen.
Toen de Amerikaan in juni vorig jaar op Paleis Huis Ten Bosch overnachtte en hij vervolgens het koningspaar uitnodigde voor een tegenbezoek, kon hij niet bevroeden dat hij dan met een links-liberale premier te maken zou krijgen. Hetzelfde gold voor Jetten, maar zij het andersom. Hij was indertijd de leider van een kleine oppositiepartij die lichtjes steeg in de peilingen. Premier? Daar hielden vriend en vijand geen rekening mee. Maandag was echter alles anders.
Aan het koninklijke bezoek gingen maanden van werk vooraf: agenda’s checken, veiligheid en logistiek regelen, maar ook de geopolitieke situatie aftasten. Binnen dat intensieve traject is het gelukt om Jetten ‘erin te fietsen’ en aan te laten schuiven bij het diner, waar achteraf onder meer vis op het menu stond. En Jetten – zonder partner – bleek maandag geen vijfde wiel aan de wagen: hij woonde het hele diner bij en vertrok ruim 1,5 uur later van het Witte Huis om de pers te woord te staan.
In een luxe hotel aan de overzijde sprak de premier van ‘een hele goeie avond’ en ‘een constructief gesprek’, want ‘we zijn het over niet alle onderwerpen eens geworden’ en ‘we agree to disagree’. Zijn boodschap aan Trump: er moet vrede komen in Oekraïne en Iran, en dan het liefst met onderhandelingen. En alleen met andere landen, zoals Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, wil Nederland helpen om de Straat van Hormuz veilig open te houden. Verder zijn vrijwel alle internationale thema’s van dit moment besproken.
Tijdens zijn optreden na afloop van het diner, voor de verzamelde Nederlandse media, trok Jetten het laken publicitair naar zich toe. Alle ogen waren op hem gericht, zeker aangezien de koning niets kwijt wil of mag over de regering-Trump. Op die manier is het is de D66-premier gelukt om van de monarchie – een systeem waar partijstichter Hans van Mierlo en oud-leider Alexander Pechtold altijd zeer kritisch op waren – aan te wenden voor eigen doeleinden. Niet alleen qua media-aandacht maar ook qua internationale relevantie is dat Jetten gelukt. ‘Ik voel me goed, want ik heb geen jetlag,’ zei Jetten achteraf, die moest toegeven te zijn getransformeerd van oppositiepoliticus tot premier van Nederland, met de bijvangst dat hij de machtigste man op aarde mocht ontmoeten en even aan de tand kon voelen. Surrealistisch? Nee. Volgens Jetten is hij niet zo snel onder de indruk. Wel is hij onder de indruk van het gebouw – ‘We kennen het Witte Huis allemaal van televisie en de films’.
Het optreden van Jetten in het Witte Huis past goed in de strategie die voor hem gekozen is. In de eerste weken van zijn premierschap kreeg een snelle introductie op de internationale bühne met bezoeken aan Parijs, Berlijn en de Europese raad in Brussel. Nu is hij al even de belangrijkste EU-leider in tijden van oorlog en crisis. Wat hij gaat terugkoppelen aan andere Europese leiders, wilde Jetten niet zeggen, maar wel meldde hij naar Londen door te vliegen om met premier Sir Keir Starmer te spreken en om met hem te overleggen.
De buitensporig hoge media-aandacht in aanloop naar het diner op het Witte Huis van het koningspaar heeft gezorgd voor een golf waar Jetten op kon surfen. Dat is goed gelukt, maar de vraag is hoe lang hij in deze golf kan blijven surfen. Het was hoe dan ook Jetten die stappen zette in de media, na afloop. Niet Willem-Alexander en Máxima, maar hun premier blijkt de grote winner van dit unieke driegangendiner in Washington DC. Interessant gaat het zijn om te zien hoe lang hij dit volhoudt en of zijn insteek wel de juiste geweest bleek te zijn.
Opmerkingen